Osoby

Trwa wczytywanie

Wanda Barszczewska

BARSZCZEWSKA Wanda (18 XII 1864 Warszawa - 9 XII 1941 Warszawa), aktorka. Była córką nauczy­ciela szkół warsz. Jana B. i Zuzanny z Sumińskich. Początkowo pracowała jako nauczycielka, ucząc się jednocześnie gry aktorskiej pod kier. W. Rapackiego. 4 III 1884 wystąpiła na amatorskim przedstawieniu Warsz. Tow. Dobroczynności. Debiutowała 4 X 1884 w t. krak. w roli Antoniny ("W gościnie, czyli Reif-Reiflingen"), została zaangażowana i występowała do 1887. Po powrocie do Warszawy debiutowała 20 IX 1887 w T. Rozmaitości w roli Panny Letelier ("Rodzina Fourchambault") i została zaangażowana do zespołu dramatu WTR, w którym pozostała do przejścia na emeryturę 1 VII 1914. Na scenie warsz. T. Wielkiego obchodziła 30 IV 1909 jubileusz dwudziestopięciolecia pracy grając rolę Lukrecji ("Beatryks Cenci"). Po przejściu na emerytu­rę występowała tylko sporadycznie, m.in. w 1915 grała w T. Rozmaitości rolę Demeter ("Noc listopadowa"), w 1919 w T. Polskim - Wolumnię ("Koriolan"), w 1930 w tym samym t. swą ostatnią rolę Celiny Bełzkiej ("Dom kobiet"). Udzielała też lekcji deklamacji i zajmowała sie tłumaczeniem z franc. sztuk, jak np. "Szczęście małżeń­skie".
Już po pierwszym sez. jej występów w Krakowie S. Koźmian pisał, że "prócz rysów scenicznych, których nie ma", posiada "wszystkie warunki na tragiczną artystkę w rodzaju pani Rakiewiczowej: postawę, głos śliczny, szczególniej w niskich tonach, namiętną intonację, inte­ligencję". Mimo to zarówno w Krakowie jak w War­szawie B. przez długi czas obsadzana była przede wszystkim w salonowych komediach i melodramatach, które przeważały w ówczesnym repertuarze, w takich rolach jak: Zofia Le Dieu ("Chamillac"), Kamila ("Arty­kuł 264"), Lola ("Nasi najserdeczniejsi"), Atenais ("Właści­ciel kuźnic"). A. Grzymała-Siedlecki ubolewał, że w ko­mediach nie znajdował pełnego zastosowania ani "spiż altowego jej głosu, ani bezkonkurencyjna umiejętność mówienia, ani jej zdolność odczuwania wielkiej poezji". Okazje wystąpienia w roli dramatycznej liczniejsze sta­ły się dopiero po 1905, w związku z szerszym wprowa­dzaniem na sceny WTR wielkiego repertuaru. Wtedy też B. odnosiła największe swe sukcesy. O roli Pani Alving ("Upiory") pisał K. Adwentowicz: "była wspa­niała w tragicznym wyrazie bólu i cierpienia, pełna dramatyzmu", a Grzymała-Siedlecki nazwał jej recy­tację w "Nocy listopadowej" "nadmową". Ogólną ocenę jej gry dał Wł. Bogusławski: "inteligencja wsparta wy­kształceniem towarzyszy artystce sumiennej, pracowi­tej, świadomej zawsze, czego chce, i jakimi środkami artystycznymi da się osiągnąć cel zamierzony". Prócz wymienionych ważniejsze jej role: Gertruda ("Hamlet"), Gonerila ("Król Lear"), Małgorzata ("Ryszard III"), Celia ("Jak wam się podoba"), Monna Vanna ("Monna Vanna"), Tea ("Hedda Gabler"), Pani Borkman ("John Gabriel Borkman"), Młynarka ("Zaczarowane koło"). Matka ("Klą­twa"), Makryna ("Śnieg").
Bibl.: Adwentowicz; Bogusławski: Siły i środki (Aneks); Grzy­mała-Siedlecki: Świat aktorski; Koźmian: Teatr (il.); Lorentowicz: Dwadzieścia lat I; Okręt s. 368; Owerłło; Wielka En­cyklopedia Powszechna Ilustrowana t. V, Warszawa 1891; EMTA 1884 nr 60, 1887 nr 196, 198, 1893 nr 526; Afisze, IS PAN; Afisze i wycinki, zb. E. Barszczewskiej, Warszawa.
Ikon.: Cz. Makowski: Portret, medalion, ceramika, 1911 - zb. E. Barszczewskiej; Fot. pryw. i w rolach - Bibl. Jagiell., IS PAN, MTWarszawa, zb. E. Barszczewskiej Warszawa.
Źródło: Słownik Biograficzny Teatru Polskiego 1765-1965, PWN Warszawa 1973

Pracownia

X
Nie jesteś zalogowany. Zaloguj się.
Trwa wyszukiwanie

Kafelki

Nakieruj na kafelki, aby zobaczyć ich opis.

Pracownia dostępna tylko na komputerach stacjonarnych.

Zasugeruj zmianę

x

Używamy plików cookies do celów technicznych i analitycznych. Akceptuję Więcej informacji