Artykuły

Niski stan wody

"Trzy siostry" w reż. Małgorzaty Bogajewskiej w Teatrze Dramatycznym w Warszawie. Pisze Dionizy Kurz na blogu Kurzawka.

Anton Czechow napisał "Trzy siostry" na zamówienie Konstantyna Stanisławskiego. Dramaty Czechowa dały sławę teatrowi MChAT, a przygotowane tam inscenizacje ugruntowały pozycję Czechowa jako dramaturga. Z tego związku narodził się nowoczesny teatr. Stanisławski zagrał Wierszynina w prapremierze "Trzech sióstr", pełnił także rolę reżysera, producenta spektaklu oraz dyrektora teatru. Jako reżyser podkreślał wtedy istotność drobiazgowej pracy nad rolą, a także profesjonalnej gry aktorskiej całej obsady. To było ważne zwłaszcza w "Trzech siostrach", gdzie nie ma jednoznacznie wyodrębnionej głównej roli, a wątki wielu postaci płyną na scenie równolegle i z różnym natężeniem. Wybitny talent Stanisławskiego ukształtował kanon interpretacyjny tego komediodramatu, w którym reżyser nie przejmował się potrzebą odpowiedzi na podstawowe pytania filozoficzne, omijał frazesy, a rdzeniem sztuki uczynił emocje i złożoną psychologię bohaterów. Stanisławski podkreślał znaczenie wewnętrznej identyfikacji aktora z graną postacią, ale nie pozwalał aktorom rozpierzchnąć się interpretacyjnie w różne strony. Panował nad całością. W efekcie powstało najprawdopodobniej dzieło idealne, znamy je tylko z opisów. Widzowie MChAT-u mogli sycić się tą wielowątkową, artystyczną rzeką, która ogarniając ich, dawała im przyjemność i wzruszenie.

Po tak idealnych i sławnych narodzinach, trudno jest współcześnie zmierzyć się z "Trzema siostrami". Odważnie podjęła się tego Małgorzata Bogajewska. Reżyserka umieściła świat Iriny, Olgi i Maszy w teraźniejszości, najprawdopodobniej w Polsce, co sygnalizował umieszczony nad sceną jeden z zegarów profesora Leszka Balcerowicza odliczający na żywo tzw. prywatne zadłużenie Polaków. Zegar ten, skoro został zawieszony, najprawdopodobniej symbolizował jeszcze coś, a mianowicie zbliżanie się nieuniknionej katastrofy, co łączyłoby się też par excellence z rosnącym zadłużeniem Andrieja (Maciej Wyczański), który stopniowo przegrywał dom ojca i jego sióstr w karty. Scenografia i kostiumy (Maciej Chojnacki) wprowadziły jednak do tej koncepcji dysonans, dlatego że wyposażenie salonu przypominało raczej umeblowanie ośrodka wczasowego z czasów PRL-u niż współczesne wnętrze, a mundury wskrzeszały uniformy socjalistycznych armii, w stylu pomiędzy ówczesnymi Czechosłowacją i NRD.

Powrócę jednak do emocji i złożonej psychologii bohaterów. Adam Ferency (Wierszynin), aktor kompletny, w pełni świadomy swojego warsztatu zagrał wybitnie. Artysta potrafił w odpowiedni sposób zademonstrować spokój, dystans do siebie i świata oraz uczucia dojrzałego mężczyzny. Kiedy Ferency był na scenie, grano w Dramatycznym Czechowa. Kiedy z tej sceny schodził, już niekoniecznie. Dzielnie sekundował Adamowi Ferencemu Janusz R. Nowicki (Iwan Czebutykin), który również zagrał bardzo dobrze. Z przyjemnością patrzyłem na to, jak artysta potrafił stworzyć pełnowymiarową postać, z bagażem doświadczeń, ale także z uroczym dystansem do siebie. Kolejne jasne punkty, to role epizodyczne, ale jak najbardziej do zauważenia, potwierdzające słuszność pierwotnej koncepcji Stanisławskiego, czyli drobiazgowej pracy nad rolami całej obsady. Pierwszy to Władysław Kowalski (Fierapont), który bardzo oszczędnymi środkami zbudował komizm postaci głuchnącego stróża z zarządu ziemstwa. Świetny był zwłaszcza w scenie, kiedy stawał się powiernikiem Andrieja. Druga to Izabela Dąbrowska (Anfisa). Aktorka o wrodzonym uroku znakomicie pokazała na scenie wschodnią duszę bohaterki. Do tego dodała jeszcze prześmieszną scenę sprzątania domu z udziałem Adama Ferencego. Podobać mogła się też idealnie obsadzona Paula Kinaszewska (Natasza).

Wszyscy wymienieni przeze mnie artyści grali oszczędnie bez przerysowywania postaci, nie gubiąc przy tym bogactwa ich wnętrza. Inaczej wyglądało to w przypadku pozostałych ról kobiecych, gdzie gra aktorska była często przerysowana, a w przypadku Iriny (Anna Szymańczyk) wręcz czasami karykaturalna. Miałem wrażenie, że rozpędzona aktorka nie zawsze wiedziała, jak pokazać ekscytację czy ból i sięgała w niektórych momentach, np. w scenie, w której dowiaduje się o śmierci barona, po środki wyrazu, które dawały wrażenie percepcji filmu z czasów niemego kina.

Czy widzowie spektaklu w Teatrze Dramatycznym mogli, tak jak kiedyś widzowie MChAT-u, nasycić się tą wielowątkową, artystyczną rzeką spektaklu? Odpowiem, że warszawska rzeczka była węższa, pełna mielizn, ale jednak były w niej głęboczki, gdzie woda była krystalicznie czysta i smakowała wybornie.

Pracownia

X
Nie jesteś zalogowany. Zaloguj się.
Trwa wyszukiwanie

Kafelki

Nakieruj na kafelki, aby zobaczyć ich opis.

Pracownia dostępna tylko na komputerach stacjonarnych.

Zasugeruj zmianę

x

Używamy plików cookies do celów technicznych i analitycznych. Akceptuję Więcej informacji